Η κυβέρνηση θέτει επισήμως σε κίνηση τη διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης, καταθέτοντας στη Βουλή την πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για αλλαγές σε κρίσιμα άρθρα του Καταστατικού Χάρτη της χώρας. Το σχέδιο που ....παρουσιάζει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης περιλαμβάνει παρεμβάσεις που αγγίζουν τη λειτουργία των θεσμών, τη Δικαιοσύνη, τη δημόσια διοίκηση, την οικονομία, την ανώτατη εκπαίδευση, το περιβάλλον και τις νέες τεχνολογίες, με ορίζοντα την ολοκλήρωση της διαδικασίας έως το 2030.
Η πρόταση κατατίθεται με τις υπογραφές τουλάχιστον 50 βουλευτών, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας σύνθετης κοινοβουλευτικής διαδικασίας που απαιτεί ευρείες συναινέσεις και διαδοχικές ψηφοφορίες.
Η κοινοβουλευτική διαδικασία της αναθεώρησης
Μετά την κατάθεση της πρότασης, οι αναθεωρητέες διατάξεις θα ανακοινωθούν στην Ολομέλεια, θα διανεμηθούν στους βουλευτές και θα παραπεμφθούν στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος, η οποία θα συγκροτηθεί από τον πρόεδρο της Βουλής.
Η επιτροπή θα αποτελείται από εκπροσώπους όλων των κοινοβουλευτικών κομμάτων, ανάλογα με τη δύναμή τους, και θα επεξεργαστεί τις προτεινόμενες αλλαγές πριν καταθέσει το πόρισμά της στην Ολομέλεια.
Σύμφωνα με το άρθρο 110 του Συντάγματος, η ανάγκη αναθεώρησης διαπιστώνεται με απόφαση της Βουλής που λαμβάνεται σε δύο ψηφοφορίες με απόσταση τουλάχιστον ενός μήνα και απαιτεί πλειοψηφία τριών πέμπτων, δηλαδή 180 βουλευτών. Εάν συγκεντρωθεί μόνο η απόλυτη πλειοψηφία των 151 βουλευτών, τότε η επόμενη Βουλή θα χρειαστεί πλειοψηφία 180 ψήφων για να ολοκληρώσει την αναθεώρηση.
Αυτό ακριβώς το σημείο αποτελεί και το βασικό πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης, καθώς κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν ήδη διαμηνύσει ότι θα επιδιώξουν να διατηρηθεί η απαίτηση των 180 ψήφων στην επόμενη Βουλή.
Οι αλλαγές στους θεσμούς και τη Δικαιοσύνη
Κεντρική θέση στην πρόταση της Νέας Δημοκρατίας κατέχει η αναμόρφωση του πλαισίου που αφορά την ευθύνη των υπουργών, ένα ζήτημα που έχει επανειλημμένα βρεθεί στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.
Παράλληλα, προτείνεται η συμμετοχή των ίδιων των δικαστών στη διαδικασία ανάδειξης της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, με στόχο την ενίσχυση της θεσμικής ανεξαρτησίας του δικαστικού σώματος.
Η κυβέρνηση παρουσιάζει τις συγκεκριμένες παρεμβάσεις ως βήματα για την ενίσχυση της λογοδοσίας και τη θωράκιση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς τους θεσμούς.
Δημόσιο, αξιολόγηση και συνταγματικές εγγυήσεις για την οικονομία
Στο πεδίο της δημόσιας διοίκησης, η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τη σύνδεση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων με την αξιολόγησή τους.
Πρόκειται για μία από τις πλέον συζητημένες κυβερνητικές πρωτοβουλίες των τελευταίων ετών, καθώς αγγίζει τον πυρήνα του άρθρου 103 του Συντάγματος και αναμένεται να προκαλέσει έντονες πολιτικές και κοινωνικές αντιδράσεις.
Ταυτόχρονα, η πρόταση περιλαμβάνει συνταγματικές δικλίδες για τη δημοσιονομική σταθερότητα, με στόχο την αποτροπή συνθηκών που θα μπορούσαν να οδηγήσουν τη χώρα σε νέα κρίση χρέους ή δημοσιονομικό εκτροχιασμό.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η πρόβλεψη για περιορισμό της δυνατότητας επιβολής αναδρομικών φορολογικών επιβαρύνσεων, μια παρέμβαση που η κυβέρνηση συνδέει με την ασφάλεια δικαίου και τη σταθερότητα του οικονομικού περιβάλλοντος.
Ιδιωτικά πανεπιστήμια και επιστολική ψήφος
Στις αλλαγές με έντονο κοινωνικό και πολιτικό αποτύπωμα περιλαμβάνεται η αναθεώρηση του άρθρου 16, που θα επιτρέψει τη λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων.
Η συγκεκριμένη συζήτηση διαρκεί επί δεκαετίες και έχει αποτελέσει αντικείμενο σφοδρών πολιτικών συγκρούσεων. Η κυβέρνηση θεωρεί ότι η συνταγματική κατοχύρωση της δυνατότητας ίδρυσης ιδιωτικών πανεπιστημίων αποτελεί αναγκαία προσαρμογή στα δεδομένα της σύγχρονης ανώτατης εκπαίδευσης.
Παράλληλα, προτείνεται η επέκταση της επιστολικής ψήφου στο σύνολο των εκλογέων, διευρύνοντας ένα εργαλείο που εφαρμόστηκε αρχικά για συγκεκριμένες κατηγορίες πολιτών και τους Έλληνες του εξωτερικού.
Περιβάλλον, στέγη και Τεχνητή Νοημοσύνη
Η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας επιχειρεί να ενσωματώσει και νέες προκλήσεις που δεν βρίσκονταν στο επίκεντρο των προηγούμενων αναθεωρήσεων.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η ενίσχυση της συνταγματικής προστασίας του περιβάλλοντος απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, καθώς και η αναγνώριση της προσιτής στέγης ως υποχρέωσης της Πολιτείας.
Ξεχωριστή θέση καταλαμβάνει η αναφορά στην Τεχνητή Νοημοσύνη, η οποία για πρώτη φορά εισέρχεται στη συζήτηση για τον συνταγματικό σχεδιασμό της χώρας. Σύμφωνα με την κυβερνητική προσέγγιση, στόχος είναι η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών προς όφελος της ατομικής ανάπτυξης, της κοινωνικής συνοχής και της οικονομικής προόδου.
Η παρακαταθήκη της αναθεώρησης του 2019
Η προηγούμενη συνταγματική αναθεώρηση ολοκληρώθηκε το 2019 και επέφερε σημαντικές αλλαγές στο πολιτικό σύστημα. Μεταξύ άλλων αποσυνδέθηκε η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας από τη διάλυση της Βουλής, διευκολύνθηκε η ψήφος των αποδήμων, ενισχύθηκαν τα δικαιώματα της κοινοβουλευτικής μειοψηφίας στη σύσταση εξεταστικών επιτροπών και τροποποιήθηκε το καθεστώς παραγραφής των αδικημάτων υπουργών.
Επιπλέον, θεσπίστηκε η υποχρεωτική άρση της βουλευτικής ασυλίας για αδικήματα που δεν συνδέονται με την πολιτική δραστηριότητα και εισήχθη η πρόβλεψη για λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία.
Πολιτικό στοίχημα με ορίζοντα το 2030
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης περιέγραψε την πρόταση ως έναν «οδικό χάρτη» για τον εκσυγχρονισμό του κράτους και της δημόσιας ζωής, συνδέοντας τις συνταγματικές αλλαγές με την καθημερινότητα των πολιτών.
Η κυβέρνηση επιδιώκει να ανοίξει μια συζήτηση που υπερβαίνει τη διάρκεια της τρέχουσας κοινοβουλευτικής περιόδου και να διαμορφώσει τις θεσμικές βάσεις της χώρας ενόψει του 2030, χρονιά κατά την οποία συμπληρώνονται 200 χρόνια από την επίσημη συγκρότηση του ελληνικού κράτους.
Το αν η διαδικασία θα οδηγήσει σε ευρείες συναινέσεις ή σε μία ακόμη πεδίο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης θα κριθεί τους επόμενους μήνες, καθώς τα κόμματα καλούνται να τοποθετηθούν σε ζητήματα που αγγίζουν τον πυρήνα της λειτουργίας του πολιτεύματος και των δικαιωμάτων των πολιτών.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.