Η ιστορία της αεράμυνας στην Ελλάδα δεν είναι μια πρόσφατη υπόθεση. Οι ρίζες της εντοπίζονται στο 1936, όταν ο Ιωάννης Μεταξάς, προβλέποντας τη δίνη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, επέβαλε με νόμο την .....κατασκευή χώρων προστασίας, καταφύγια, σε κάθε νέα οικοδομή άνω των δύο ορόφων.
Αυτή η στρατηγική προνοητικότητα δημιούργησε ένα δίκτυο περίπου 12.000 καταφυγίων στην πρωτεύουσα λίγο πριν το 1940, με τις 5.500 από αυτές τις υποδομές να ανήκουν σε ιδιώτες, κάτω από πολυκατοικίες και εργοστάσια.
Αν και ο νόμος αυτός καταργήθηκε οριστικά τον Δεκέμβριο του 1956, η «υπόγεια πόλη» παραμένει σε μεγάλο βαθμό παρούσα, συχνά κάτω από τα πόδια ανυποψίαστων περαστικών σε κεντρικούς δρόμους και λόφους της Αθήνας.
Τα επίσημα στοιχεία και η χωρητικότητα σήμερα
Σήμερα, η συζήτηση για την ασφάλεια του άμαχου πληθυσμού επανέρχεται στο προσκήνιο. Σε απάντηση ερώτησης, ο υφυπουργός Προστασίας του Πολίτη, Ιωάννης Λαμπρόπουλος, παρέθεσε το Νοέμβριο του 2025, τα επίσημα δεδομένα για την τρέχουσα κατάσταση των υποδομών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που διαβιβάστηκαν στη Βουλή:
«Κατά την τρέχουσα χρονική περίοδο, στο σύνολο των Περιφερειακών Ενοτήτων της χώρας, έχουν χαρακτηριστεί ως καταφύγια 2.892 χώροι, συνολικής χωρητικότητας 1.981.514 ατόμων (με δυνατότητα αύξησης αυτής κατά 30%)»
Η ευθύνη για τη διατήρηση αυτών των χώρων είναι μοιρασμένη. Οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης έχουν αναλάβει τη συντήρηση των δημόσιων χώρων, ενώ οι ιδιώτες ιδιοκτήτες οφείλουν να μεριμνούν για τους δικούς τους χώρους, διασφαλίζοντας ότι μπορούν να ετοιμαστούν για επιχειρησιακή χρήση μέσα σε μόλις 24 ώρες αν παραστεί ανάγκη.
Από τον Αρδηττό μέχρι το πάρκινγκ της Βουλής
Πολλά από τα ιστορικά καταφύγια της Αθήνας έχουν αλλάξει χρήση ή παραμένουν σφραγισμένα. Ενδεικτική είναι η περίπτωση του Μεγάρου της Βουλής, όπου ο αρχικός χώρος προστασίας έχει μετατραπεί από το 2000 σε υπόγειο πάρκινγκ πέντε επιπέδων.
Αντίθετα, ο χώρος στον Λυκαβηττό, ο οποίος εκτείνεται σε βάθος 100 μέτρων μέσα στον βράχο, παραμένει μια από τις πιο καλοσυντηρημένες στρατιωτικές υποδομές, διαθέτοντας ακόμα και σήμερα παροχές νερού και ηλεκτρικού ρεύματος.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το καταφύγιο στον λόφο του Αρδηττού. Ο ερευνητής Κωνσταντίνος Κυρίμης, ο οποίος έχει μελετήσει εκτενώς αυτές τις κατασκευές, αναφέρει για τον συγκεκριμένο χώρο:
«Το πιο εντυπωσιακό και το πιο μεγάλο είναι αυτό που βρίσκεται στον Αρδηττό και χωρούσε 1.300 άτομα. Βέβαια αυτό ήταν στρατιωτικής χρήσης, αργότερα το πήραν οι Γερμανοί και το έκαναν αποθήκη πυρομαχικών και φεύγοντας το ανατίναξαν, ενώ χρησιμοποιήθηκε και στα Δεκεμβριανά. Είναι δηλαδή ένα πολύπαθο καταφύγιο»
Δείτε ΕΔΩ τον διαδραστικό χάρτη με τα καταφύγια στην Ελλάδα
Η ακτινογραφία του Κέντρου και τα νότια προάστια
Η πυκνότητα των χώρων προστασίας αυξάνεται όσο πλησιάζουμε σε νευραλγικά σημεία της πόλης. Κάτω από το πολυκατάστημα Attica στην Πανεπιστημίου κρύβεται ένα από τα ισχυρότερα καταφύγια της Αθήνας, με τοίχους από μπετόν αρμέ πάχους ενός μέτρου.
Στα νότια προάστια, η εικόνα διαφοροποιείται. Στη Βούλα (ΠΙΚΠΑ) και τη Γλυφάδα υπάρχουν «δίδυμες» κατασκευές που δεν ανήκουν στην περίοδο Μεταξά, αλλά χτίστηκαν από τις δυνάμεις Κατοχής. Αντίστοιχα, στη Ραφήνα, το «Δάσος Οχυρού» φιλοξενεί γερμανικές στοές που παραμένουν σε εντυπωσιακή κατάσταση, παρά τις ανατινάξεις που επιχείρησαν οι Γερμανοί κατά την αποχώρησή τους το 1944.
Το κενό στα πυρηνικά και οι σειρήνες
Παρά τον μεγάλο αριθμό αντιαεροπορικών χώρων, η χώρα δεν διαθέτει δημόσια πυρηνικά καταφύγια, τα οποία απαιτούν εντελώς διαφορετικές προδιαγραφές, όπως συστήματα αναπλήρωσης αέρα και προμήθειες για παραμονή τουλάχιστον 15 ημερών.
Στον αντίποδα, το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης παραμένει σε πλήρη ετοιμότητα. Οι περίπου 900 σειρήνες πολέμου (600 ηλεκτροκίνητες και 300 χειροκίνητες) δοκιμάζονται ετησίως κατά τη στρατιωτική άσκηση «Παρμενίων», διασφαλίζοντας ότι ο ήχος του συναγερμού θα φτάσει σε κάθε γωνιά της επικράτειας αν ποτέ απαιτηθεί.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.